Het is uiteraard van belang dat bedrijven en de samenleving financieel ondersteund worden in deze tijd. Eén van de regelingen daarvoor is KKC-regeling. Voluit is dat de Kleine Kredieten Corona-garantieregeling, wat gaat om overbruggingskredieten voor kleine ondernemers met overheidsgarantstelling. In de meeste gevallen zullen deze kredieten door banken verstrekt gaan worden, met maximaal 4% rente.

Het is belangrijk dat dit soort regelingen opgezet worden. Maar ik heb er wel vragen bij. Vooral bij de factor rente. Wat betekent deze rente als je het doorrekent? Hoe werkt het door in de maatschappelijke verdeling van welvaart? Zeker in deze tijd, waarin velen de nadelige gevolgen van een economische crisis (gaan) merken, is dit een vraag die er toe doet.

Eerst even op een rij hoe de regeling eruit ziet:

  • Overbrugggingskredieten tussen 10.000 en 50.000
  • Overheid staat 95% garant
  • Voor ondernemers met een omzet vanaf € 50.000 die voor de coronacrisis voldoende winstgevend waren en die zijn ingeschreven in de KvK voor 1 januari 2019, bedrijven met voldoende terugbetaalcapaciteit
  • Tot 750 miljoen euro, dus overheid staat voor 713 miljoen euro garant
  • Max 5 jaar
  • Max 4 % rente
  • Ondernemer betaalt eenmalige premie van 2% aan de overheid

De centrale vraag van dit artikel is wat de maatschappelijke gevolgen zijn van de factor rente in deze regeling. Daarvoor reken ik uit wat drie maatschappelijke actoren - kleine ondernemers, overheid en banken - aan kosten dan wel opbrengsten hebben van deze regeling.

Om de berekening eenvoudig te houden kies ik een aantal gemiddelden/aannames:

  • Gemiddeld krediet 30.000
  • 25.000 kleine bedrijven maken gebruik van de regeling
  • Gemiddeld in rekening gebrachte rente 3%
  • Gemiddelde looptijd van de lening 3 jaar
  • Aanname dat een kwart van de bedrijven die er gebruik van maken failliet zal gaan

Hoe zijn de baten en lasten verdeeld wanneer banken de kredieten verstrekken met rente?

1)Daarbij hebben de banken het voordeel dat als ze geld uitlenen, ze dan geen negatieve rente meer hoeven te betalen over dat geld op hun balans.
2) Als de banken niet 3 maar 4% rente rekenen (het maximum van deze regeling) dan komt dit op 105 miljoen kosten.
3) Als de banken 4% rente rekenen dan komt dit op 81 miljoen opbrengsten.

Deze berekeningen heb ik gemaakt met de kennis die ik heb. Mogelijk zijn er verbeteringen mogelijk; dan hoor ik het graag!

Kleine ondernemers betalen fors
Waar het mij om gaat is dat we (maatschappelijk gezien) stil dienen te staan bij bovenstaande verdeling. Zowel de overheid als kleine ondernemers (die het door de corona-maatregelen moeilijk hebben), betalen flink voor deze regeling. De banken daarentegen hebben per saldo een behoorlijke opbrengst. En dat zal ongetwijfeld bij de andere regelingen (zoals BMKB-C) ook zo zijn. Op zich vind ik het logisch dat de banken, die deze regeling uitvoeren en daar kosten voor maken, daar voor vergoed mogen worden. Moeten worden zelfs. Maar welk deel van de 58,5 miljoen opbrengst is inderdaad nodig om de kosten (zoals personeelskosten) te dekken? En welk deel is winst? En vooral: wat betekent dat maatschappelijk? Is dit een maatschappelijk wenselijke verdeling van kosten en baten? Het gesprek daarover is belangrijk.

Het gaat mij er niet om de banken de zwarte piet toe te spelen. Sterker nog, er zijn banken die zoekende zijn naar hun maatschappelijke rol. Die zelf ook vragen stellen bij hoe rente doorwerkt in (de welvaartsverdeling in) de samenleving. Dat is precies waar het ook voor mij om gaat. Laten we nadenken over de factor rente en wat deze doet. Zijn we ons wel voldoende bewust van bovenstaande rekensom? Denken we na over de gevolgen van de huidige regelingen op de iets langere termijn? Klopt het wel om een ‘hulppakket’ zo op te tuigen dat het voor commerciële partijen behoorlijk winstgevend is, waardoor er op termijn kapitaal verschuift van overheid en mkb naar aandeelhouders van banken? Wordt de verdeling van de welvaart hierdoor weer een stukje schever? Kan het anders? 

Kan het anders?
Die laatste vraag stel ik natuurlijk niet zomaar. Ja, er zijn zeker manieren om het anders te doen. Het is hoopgevend dat kredieten via de KCC-regeling ook verstrekt mogen worden door niet-bancaire geaccrediteerde financiers. Daar zie ik een mooie rol weggelegd voor financiers zonder winstoogmerk. Want die zijn er. Dus let als ondernemer op bij wie en onder welke voorwaarden je een krediet afsluit.

Mogelijk lukt het ons vanuit Circulair Geld Nederland om ook mee te doen met de kredietverstrekking binnen deze KKC-regeling. Dat gaat dan om renteloze kredieten in circulair geld. Renteloos, omdat dat is wat we doen als coöperatie zonder winstoogmerk. Circulair, omdat het geld extra lang circulerend wordt gehouden binnen een bepaalde groep. In dit geval alle mkb-bedrijven die een circulair geld-rekening (gaan) openen. Zo voorkomen we dat het geld van de kredieten te snel ergens terecht komt waar het niet voor bedoeld is. Anders gezegd: niet alleen de mkb’ers die het krediet ontvangen, maar álle deelnemende mkb-bedrijven profiteren optimaal van de extra omzet die in de keten behaald wordt door de verstrekte kredieten. Wat uiteraard ook gunstig is voor de lokale werkgelegenheid.

We verbinden op deze manier de deelnemende mkb-bedrijven tot een hecht en divers ‘ecosysteem’. Een ecosysteem van bedrijven die steeds waar mogelijk bij elkaar inkopen. Een ecosysteem waar we met elkaar streven naar een economie van samen, dichtbij, duurzaam en sociaal.

 

Heidi Leenaarts
Kijk ook eens op www.circulairgeldnederland.nl